تقسیم ترکه ارث 3

 

 

تقسیم ترکه با توافق ذی‌نفعان

اگر در خصوص تقسیم ترکه میان ورثه و ذی‌نفعان توافق وجود داشته باشد، بر اساس همان توافق، ترکه تقسیم می‌شود و برای این امر باید به دفتر اسناد رسمی رجوع شود. البته این شکل از تقسیم ترکه زمانی امکان‌پذیر است که هیچ کدام از وراث محجور یا غایب نباشند.

بنابراین درصورتیکه یکی از ورثه غایب یا محجور باشد، رسیدگی به تقسیم ترکه به عهده دادگاه خواهد بود. به عبارت دیگر ولی، امین یا قیم این افراد نمی‌توانند با سایر شرکا توافق کنند و در دفتر اسناد رسمی ترکه را تقسیم نمایند؛ بلکه دادگاه باید با استفاده از کارشناس رسمی، در خصوص رعایت مصلحت غایب یا محجور تصمیم‌گیری کند.

تقسیم ترکه بدون وجود توافق میان ذی‌نفعان

در برخی موارد ممکن است ورثه در خصوص نحوه تقسیم ترکه به توافق نرسند. در این حالت هر یک از این افراد یا وکیل آن‌ها به دادگاه رجوع کرده و برای تقسیم سهم درخواست می‌دهد. در این شکل از تقسیم ترکه، در مرحله نخست به وسیله افراز، پس از آن از راه تعدیل یا رد و در نهایت در صورتیکه هیچ کدام از این روش‌ها ممکن نباشد، با حکم فروش اجباری، اموال متوفی تقسیم می‌شود.

رجع صالح برای رسیدگی به درخواست تقسیم ترکه

حقوق و مطالبات، اموال منقول و غیر منقول همگی جز ترکه هستند. بنابراین مرجع صالح دادگاه است و تا زمانیکه ترکه تقسیم نشده باشد، دعاوی راجع به آن باید در دادگاه محل آخرین اقامتگاه متوفی در ایران اقامه شود. البته در صورتیکه آخرین اقامتگاه متوفی نامشخص باشد، رسیدگی در دادگاهی صورت می‌گیرد که متوفی برای آخرین بار در ایران در آن‌جا سکونت داشته است.

 

نخستین نکته مهمی که در خصوص تقسیم ماترک متوفی وجود دارد ، آن است که بر اساس قانون امور حسبی ، قبل از اینکه هر اقدامی برای تقسیم ماترک متوفی صورت گیرد ، باید هزینه کفن و دفن و تجهیز میت از ترکه متوفی برداشته شده و متوفی به طرز مناسبی خاکسپاری شود و این ، یکی از مهم ترین مواردی است که قبل از تقسیم ماترک ، ورثه باید به آن عمل نمایند .

بعد از کفن و دفن متوفی ، لازم است که کلیه دیون و بدهی هایی که بر ذمه یا عهده متوفی قرار گرفته است را از ترکه متوفی پرداخت نمود . به عنوان نمونه ، اگر متوفی به شخصی مقروض است ، ابتدا باید قرض وی را از ماترک پرداخت نمود . همچنین دریافت نفقه و مهریه زن از ارث شوهر متوفی نیز یکی دیگر از دیون مالی است که در صورت درخواست ، باید به همسر وی پرداخت نمود . البته اگر ماترک متوفی برای پرداخت کردن دیون متوفی کافی نباشد ، ورثه ملزم نیستند از اموال شخصی شان بدهی های متوفی را پرداخت کنند .

در این مرحله ، نوبت به عمل کردن به وصیت های متوفی می رسد ؛ چرا که بر اساس قانون ، هر فردی می تواند تا میزان یک سوم یا ثلث اموال خود را برای بعد از فوت خود به نفع دیگری وصیت نماید . البته وصیت مازاد بر ثلث هم صحیح است ؛ اما غیر نافذ است . به این معنا که مقدار بیش از ثلث یا یک سوم را باید ورثه قبول کنند تا قابل اجرا باشد . به هر حال ، عمل کردن به وصیت نامه متوفی حتی در مواردی که وصیت شفاهی بوده ، الزام شرعی و اخلاقی دارد .

پس از اینکه مراحل ذکر شده انجام گرفت ، نوبت به تقسیم ماترک متوفی می رسد ؛ لذا تا قبل از پرداخت دیون و اخراج ثلث مال متوفی ، نمی توان نسبت به تقسیم ماترک متوفی اقدام نمود . اما آنچه که در خصوص تقسیم ماترک مهم است ، آن است که اصولا طبقات و درجات ارث در قانون مدنی ذکر شده است و سهم هر یک از ورثه تعیین شده و حالات مختلف نیز به صورت دقیق مشخص است .

لذا علاوه بر اینکه ورثه می توانند با توافق یکدیگر برای تقسیم ماترک متوفی میان خودشان اقدام نموده و به صورت مصالحه ، نسبت به تقسیم ماترک مبادرت نمایند ، اگر در این خصوص اختلافی نیز میان آنها ایجاد شود ، می توان با مراجعه به یکی از دفاتر خدمات قضایی ، دادخواست تقسیم ماترک متوفی را به شورای حل اختلاف ارائه نمود که در این صورت ، تقسیم ترکه بر اساس سهم الارث قانونی هر کدام از روثه انجام خواهد گرفت .

 

حوه دادخواست تقسیم ترکه چگونه است؟

اگر هر یک از وراث بخواهد سهم خود را از اموال وارث دریافت کند باید تقاضای تقسیم ترکه را به دادگاه ارائه دهد. اولین کاری که برای تقسیم ترکه باید انجام شود گرفتن برگه انحصار وراثت است. درخواست تقسیم ترکه را می‌توان از طریق دفاتر خدمات قضایی ارسال کرد. در نامه درخواست تقسیم ترکه نام شخص متوفی و نام خواهان ذکر می‌شود. سپس بر اساس برگه انحصار وراثت نام ورثه و هر شخص دیگری که سهمی دارد قید می‌شود. به عنوان مثال، ممکن است متوفی بخشی از مال را به کسی غیر از وراث بخشیده باشد، در این حالت نام آن فرد هم باید در درخواست تقسیم ترکه قید شود.

بیشتر بخوانید: وکیل ملکی در شهریار و اندیشه

بعد از طی این مراحل دادگاه کار تقسیم ترکه را انجام می‌دهد. تقسیم ترکه به این صورت است که آنچه را دادگاه به عنوان وصیت و بدهی‌های متوفی تشخیص دهد از اموال جدا کرده و مابقی را بین ورثه تقسیم می‌کند. به طور کلی در دادگاه‌ درخواست تقسیم ترکه قبل از درخواست تحریر آن پذیرفته نمی‌شود. بنابراین اگر شخصی تصمیم داشته باشد با پیگیری قانونی به سهم ارث خود دست یابد ابتدا باید درخواست انحصار وراثت و سپس درخواست تحریر ترکه و بعد از آن تقسیم ترکه را تنظیم نماید. تحریر ترکه به معنای تعیین دقیق دارایی‌های متوفی اعم از اموال منقول و غیرمنقول و مطالبات و بدهی‌ها می‌باشد.

دادگاه برای رسیدگی به دادخواست تقسیم ترکه جلسه تشکیل می‌دهد و آن را به تمام وراث ابلاغ می‌کند. در این حالت اگر بین ورثه برای تقسیم اموال توافق وجود داشته باشد، این توافق مبنای تقسیم اموال قرار می‌گیرد اما اگر توافق وجود نداشته باشد دادگاه این کار را انجام می‌دهد. در اینجا ذکر این نکته ضروری است که اگر ورثه بر سر تقسیم اموال با یکدیگر اختلاف نداشته باشند ترکه را بین خود تقسیم می‌کنند یا به شورای حل اختلاف مراجعه می‌کنند. اگر یکی از ورثه محجور یا غائب باشد برای تقسیم ترکه حتما باید به دادگاه مراجعه کنند.

نحوه مطالبه سهم الارث چگونه است؟

اگر شخصی درخواست مطالبه سهم الارث را داشته باشد ابتدا باید به اداره ثبت اسناد مراجعه کند و فوت شخص را اطلاع دهد تا شناسنامه وی باطل شود. بعد از صادر شدن گواهی فوت، خواهان با در دست داشتن آن به شورای حل اختلاف مراجعه می‌کند تا گواهی انحصار وراثت را دریافت کند.  بعد از آن آگهی حصر وراثت در روزنامه منتشر می‌شود. بر اساس این آگهی اگر کسی از متوفی طلبی داشته باشد می‌تواند برای احقاق حق خود به مراجع قضایی مراجعه کند.

تفاوت مطالبه سهم الارث و تقسیم ترکه چیست؟

ماترک اموال و دارایی‌هایی است که از متوفی به جا مانده است و شامل دارایی‌های مثبت و منفی می‌باشد اما سهم الارث سهمی است که هر یک از ورثه از اموال متوفی به دست می‌آورند.